Bizitza triste eta ederra, tristea bezain ederra

“BIZITZA TRISTE ETA EDERRA”. Luzaroan hori izan da gure goiburua. Bada, gaur, “Bizitza Triste eta Puñeteroa” kontzeptuaren jaiotzara gonbidatu nahi zaituztet. Minutu gutxi barru helduko da mundura BTP esamoldea. Aluduna izango omen da. Hemen da medikua bere pastazko betaurrekoekin, erditze-gela prest dago… Aurrera!

Egun batzuk txarrak dira, besteak okerragoak. Zaila da 500gr/1€ko txope ofertak topatzea. Mahaia dagoeneko ez da mahai bat; liburu masa bat da; ez dakizu non hasten den PAC eta non bukatzen den Coro. Gerrikoari zulo pare bat falta zaizkio, zure gantzak zuk nahi zenukeen neurrian lotzeko. Ohera joan eta han ere ezin lasai egon: gaileta apurrez beterik maindireak. Damua garaiz, guztiakin. Aulkian arropa garbia eta zaharra Alberdanian dabiltza, egia esan ziurrenik arropa zaharra garbia bortxatzen ariko da. Bihar kontzentra 19etan bulen, beraz. Ez zen nire asmoa, baina, gai serioetaz trufatzea. Nekea adieraztea baizik. Zaila da aldaketak ekarriko dituzten Prozesuetan sinestea. Zaila da. Gainera, ilusioa atera beharra dago ez dagoen tokitik. Klaseekin topera, herriarekin eta lagunekin topera, etxean kunplitzen topera, ba al dago denetara iristen denik?

Gerrikoak bezala, gizarteak ere oprimitu egiten zaitu. Eta zu ito egiten zara; aurrekoan emakume bat ospitalean arrain-bizar batekin bezala. Jada ez gara kastakoak; izatez, ez gara geure baitakoak ere.

Eta nik zure saiakera berria eskuartean nahi nuen laster, baina ezin izan nuen Durangora joan.

Eta hona hemen larunbat bat etxean ematen denean burutik pasatzen zaizunaren %1a.

Beste %99a, era makur batean sinplifikatuta eta azterketa txukunei muzin egiten, esaldi bakar batean ere laburbildu nezake:

-Bart sobera ardo edan nuen… (Katalanekin, andaluzekin eta madrileñoekin + guzti honi gehituiozu inork nundik zetorren ez zekien galiziar bat)

GOAZEN BERRIZ

Udazkeneko arrats freskoa zen, eta zurekin oinez nindoan Urdazuri ibaiertzetik. Kaian sei bat untzi handi zeuden, ur gainean kulunka lasaiean. Presa handirik gabe, Herriko etxearen plaza zeharkatu genuen, zumarren begiradapean.

Ibaiaren ahora iristean, Zokoako argi laranjak ikus zitezkeen urrutian. Itsas-argia ere hondartzari keinuka ari zitzaion. Itsas-ertzeko pasealekuan apenas bazebilen inor. Haizea epela eta ahula zen; olatuek hondarra laztantzen zuten haien joan-etorrian, eta zeruko hodei ilunek ura zekartela iragartzen ziguten.

Baranda gainean eserita zeunden, eta ni zure lepaldeari begira. Bizarra moztu berritan, zure azalak oso leuna behar zuen. “Gurutzatuko dugu, joango gara Ziburura?” galdetu nizun. Eta buelta eman eta harantza abiatu ginenean, isiltasuna zen nagusi eta etxe txuriak guri so zeuden, pertsiana eta leiho gorriekin. Eta ni ongi sentitu nintzen; momentu eder haren protagonistak bagina bezala.

Zubia gurutzatu bitartean, nire ezkerrean sumatzen zintudan, nire gisara paisaia haren detaile bakoitza memorian gordetzen. Pauso luzeak ematen zenituen, nik laburragoak. Horregatik aldian-aldian erritmoa mantsotzen zenuen, harrapa zintzadan, edo nik hiru-lau pauso azkar ematen nituen, zure martxari eusteko. Nik ez nuen deskoordinatu nahi ; paisaia hain zen ederra.

Ziburuko frontoira iritsi ginenean, han zeuden terrazako aulki eta mahaiak gure zain. Barran bi kafesne bero eskatu, eta kanpoko aulkietan, hantxe jarri ginen iluntasunari begira. Gazte talde bat bazegoen kontu-kontari. Etxera buelta ez zen oso urruna, baina hala ere denbora gelditu balitz moduan jokatu nahi nuen (eta baita sinetsi ere): zigarroa, kafearen aroma, ta zure konpainia. Guztia atxiki nahi nuen, noizbait oroitzapen goxo baten beharra izango banu…

Autobusera bidean euria hasi zigun. “Behintzat aterkiari behar bezalako probetxua atera diot”, esan zenidan. Garaiz iritsi ginen geltokira, eta gidariak ez zuen gupidarik erakusten gu euripean ikusita, ezta ateak irekitzeko presarik ere. Aurrealdeko eserlekuetan enkajatu ginen. Zuk ez zenuen nahi beste leku, ni primeran nindoan; estatura txikiaren bentajak. Banekien, ondo jakin ere, hura zela arrats ezinhobe haren amaiera. Horregatik uste dut esan nizula, edo agian ez nizun esan baina jakin beharko zenuke, hantxe geratuko nintzela, eternitate bat, zure ondoan.

Garai batean gurasoen musika zen Ruper, doinu arrotz bat. Urteak pasata, Oñatiko gizonak gatibatuta eta kautibatuta gauzka. Harrapaturik, bere letra labirintikoetan. Liluratuta, bere look postmodernoarekin. Miresmenez beteta, euskal autoreen hitzekin egiten dituen marabillak direla eta. Maiteminduta, bere euskararekin. Biziatuta, gitarra akustiko hain karakteristiko horiekin…

Kantuen tematikan sartu baino lehen, esan ditzagun letrei buruz bi hitz. Idazle ezberdinen poemak baliatzen dituenez (Atxaga, Sarrionandia…), ezingo genuke esan Ruperren kanta guztiek estilo literario berbera dutenik. Hala ere, aukeraketa egokia egiten jakin du beti, letra guztiei bere ukitu pertsonala ematen asmatu baitu. Gauzak honela, ez zaigu arraroa suertatzen, batean “kongeladore made in Germany hontan” bezalako esamolde aldrebes/Atxagatarra, eta bestean “holaxe!!” moduko espresio alproja batekin topo egitea.

Jorratzen dituen gaiei dagokionean, errutinaren ederra goraipatzen du Ruperrek. Eta zuzen dabil. Bere ustetan, bizitzaren xarma kalean egunero gurutzatzen dugun jendearengan dago. Autobusean ikusten dugun neskatxan, supermerkatuko ilaran, labanderian, tabernan eta etxe-sail grisetan… Hamabostean behin, Ez da posible, Berandu dabiltza, Bye bye gizontxo… aipa genitzake.

Oroimenaz ere kantak idatz daitezke. Aspaldian adibide ederra da.

Euskal gatazka ere ez du bazter utzi nahi izan. Zaindu maite duzun hori abestia amodiozko izenburu batekin bataiatu bazuen ere, gure herriari buruzko prediku bat da. Ez zuten kasualitatez Bilboko errepresioaren aurkako manifestaldi baten bukaeran bozgorailuetatik emititu.

Eta azkenik, zer esan historiako gairik erabilienaz? Maitasunari kanta ahaztezinak eskaini dizkio Ruperrek. Nor da, ospetsuena. Hala ere, entzule arretatsua ohartuko zen Fas Fatum abestian bertan badagoela bi maitaleren arteko elkarrizketa ezkutu eta goxo bat, oihartzun modura abestua, sentimenduen errora zuzenki eta sinpleki doana:

- Maite haunat…

- Nik ere maite haut…

Ruper letrak eskuan entzun beharreko autorea da. Musika (besterik gabe) atsegina du, baina hitzek dute karga, mezua, emozioak transmititzeko ardura.

Leku faltan geundeke hemen, merezi duten pasarte guztiak zitatu behar bagenitu.

Zuen esku utziko dugu mugalari honen mundua deskubritzea.

Buka dezagun esanez:

Eta aktibistek txosten bat eman zuten argitara, plusbaliaren alde azalduz erabat…

Eta errestaurantetik bi homosexual bota zituzten, arrazoi komertzialak zirela medio…

Dispensariotan anti-tristezi pildorak banatu zituzten…

Zoriona gramoka saltzeari ekin zioten…

Baina alferrik zen, berandu dabiltza, eta ez dute ezer lortuko honezkero…

Palazioak lurrera doaz, gartzeletako hormak pitzatu egin dira…

Eta gu libro gabiltza kaleetan tirantezko galtza laranjaz jantzirik; libro, libro…

Txalo-hotsak entzun nituen. Maialenek eta amak atea ireki zidaten, eta “AUPA!” esan. Han zegoen agertokia. Aulki bakartia, gela jendez lepo. Ni nire 8 kg-ko gitarrarekin aurrera nindoan.

Milaka pentsamendu burua gurutzatzen. (“Pensamiento positivo”, autoafirmazioa) “Dena ongi joango da”. “Ezer ez da ezinezkoa”. “Sinisten dut dena ongi joango dela”. “Konfidantza eduki beharra dago”. “Esforzatu naiz”. “Erakutsi dakizun hori”.

Bat-batean, ezkortasun uholde bat. Baino nire buruak, kontraerasoan : “Datorrena datorrela, aurrera jarraitu beharra dago”. “Hontan izango da, eta bestela hurrengoan”. “Egongo da jendea akatsak ateratzera etorri dena, baina gozatzera etorri direnak ere bai”.

Eta eseri egin nintzen. Afinatzen hasi nintzen (zortzi milagarren aldiz). Eskuin eta ezer eskuak bere lekuan. Hasteko garaia zen. Dardara ttiki bat. Zortzi obra luze aurrean, bihurgunez beteak, jotzeke. “Gai naiz”. “Ez dago akatsik, esperientziak baizik”. “Nire buruarengan sinisten dut”. “Ongi hasi eta bukatuko dut”.

Txaloak berriz ere. Konturatzerako, pasa zen. Batzuk gaizki eta besteak hobeto, Ume Gaiztuak-ek zioen bezala. Bizitza triste eta ederra, hitz batean.

Inspirazionea gutxien espero dezun tokitik etor daiteke. Eta ederra da parafraseatzea! Txorradak txorradak dira, dena den (azpikoaz ari gera).

Kexu dira agureak viagraren prezioagatik eta emazteek lenzeria sexia janzteari utzi diotelako, eta koltxoi zahar horren egoera tamalgarriaz zer esan? Kirrinkak erabiltzean bakarrik entzuten dira. Bizilagunaren semearen bibolina altuegi, bezperako janari kondar hotzak eta jubilatuen aulkiko elkarrizketak etxeko asperduraz (hitz egin beharra). Insersoko eskaintzak kaskarrak dira. Nire memoria elikatzen dut gurutzegramekin eta zein den polita. Nork nahi du pasodoblea dantzatu? Jada ez da pasodoblerik entzuten, txunta-txunta nazkagarri hori bakarrik. Eta kexu da jendea, Largo Caballero edo Karlos Maria Isidro hil zirenetik. Niri ere erori zait ilea. Soldaduskako argazkiak definitzen omen gintuen, baina jada ez gara ezagutu ere egiten. Obrak itxita daude, eta jada ez dakigu nor garen; horregatik ez dugu piperrik ikusten (kataratak).

- Zergatik bizitzak merezi duen? Bai, galdera ona da hori… Em, beno, bizitzeak merezi duela pentsarazten didaten gauza ugari daude… Zeintzuk?? Ba… Nire ustez, eh… Aipa nezake Juan Kruz Lakasta, zerbait esatearren… Eta… (etenaldia) Aimar Olaizola , edo Urtain… Joxe Ripiau-ren Positive Bomb diska… Eta, pff… Kupela-ren Voy a contar un caso grabazioa, Bittor Aiaperen Lingua vasconum… Petatxodun galtzak edo mahoizkoak (mutilen batek jantziak, eta ez armarioan, klaro)… Pelikula ertamerikar batzuk… Xabineitor-en komikiak, noski… Em… Goenkaleko Tximista, Woody Allen… Tita Lupeko kafea… Finaleko bertso horiek, Maialenenak…

(gehitu dezakezue bururatzen zaizuena!)

Woody Allen-en telefono elkarrizketa (Manhattan-etik):

- Zergatik bizitzak merezi duen? Bai, galdera ona da hori… Em, beno, bizitzeak merezi duela pentsarazten didaten gauza ugari daude… Zeintzuk?? Ba… Nire ustez, eh… Aipa nezake Groucho Marx, zerbait esatearren… Eta… (etenaldia) Jimmy Connors… Jupiter sinfoniako 2.mugimendua… Eta, pff… Louis Armstrong eta bere Potato Head Blues grabazioa… Pelikula suediar batzuk… Flaubert-en Heziketa Sentimentala, noski… Em… Marlon Brando, Frank Sinatra… Sagar eta udare paregabe horiek, Cezanne-renak…

-Tarariii tarariiiiiiiiiiiii

-Joana Anderea! Zer da?

-Eraso bortitza datorkigu gainera. Presta zalditeria, eta deitu soldaduak armen hartzerat.

-Zer? Nor da, ba? Bisigotuak? Bandaloak? Mairuak?? Torrejon de Ardoz-eko barbaro heriek?

-Ez, Johannes, ez. Azterketak dira.

BERRIA 2010/05/09 – Juan Kruz Lakasta – “Serio demonio”

Fermin Etxegoienen definizioaren arabera, Euskal Herria Pirinioen bi aldeetan jertse polarra janzten duen herria da. Polarra daraman herria ez da inoiz hilko. Guztiok gara euskaldun, guztiok jertse polardunak, nahiz eta marka ezberdinez, bat bera dugu janzkera. Mendiko arropa, horixe da XXI. mendeko euskal herritarron nortasun nazionalaren adierazpen gorena. Mundu posmodernoaren aurrean, matxinada estetikoa. Euskaldun jatorrok globalizazio burgesak inposaturiko janzkera pijoaren aurrean intsumiso. Krisiak, baina, arrakala zabaldu du gure armadura goretex-dunean. Gure mendiko jantzi intsumiso cool-ak ikaragarri garestiak dira, eta krisi garaiotan gero eta euskal herritar gehiagok ezin dituzte bete beren oinarrizko beharrak. Behar identitario estetikoez ari gara, jakina. Erran nahi baita ezin dituztela erosi 120 euroko mendiko zapatila goretex-dunak, 130 euroko thinsulate-dun mendiko praka partxedunak, 150 euroko jertsepolarwindblock-a eta, are larriagoa dena, kasu, 300 euroko North Face-a! Ez dakusagu argi zein izan daitekeen irtenbidea. Agian, denok Decathlon-eko Quechua azpimarka merkea erosi beharko dugu, Mikel Sotok merquechua deitzen duen hori. Baina nola demontre ariko gara poteoan mendiko jantzi merke horiekin? Termozigilaturiko kremailerarik gabe poteko, kaxako dirua galduko dugu. Zurito bat gainera erortzen bazaigu eta goretex-a kalitatezkoa ez bada, blaitu eta izoztu eginen gara. Zortzimilakoak igotzeko moduko botarik gabe tabernetako komunetako lur labaingarrian irrist eginda komunzuloan behera amilduko gara. Euskal nortasunaren hondoratzea. Larrialdi nazionala. Horiek horrela, orain arte bestelakoak esan ditugun arren, agian nahiago dugu egungo sistema kapitalista suntsitzailea ez hondoratzea eta finantza sistema lukularia berpiztea, guk geure marka oneko mendiko jantzi euskaldun peto-petoak, jator-jatorrak erosten segitu ahal izan dezagun.

Gizon hau ez da kantugilea, baina bere omenaldia ere merezi du. Pixkanaka egingo diogu.

Asko irakatsi diguzu, Sarri (Sarri deitzen utziko diguzu?).

Ez dugu zu ezagutzeko aparteko anbiziorik. Ez utzi sekula idazteari eta elkarbanatzeari, mesedez; izan haurrentzako ipuinak, izan saiakerak, narrazioak… Gogoetarako tonua duen idazlea zara zu guretzako.

HITZEN ONDOEZA-tik:

Bakezale asko eta bakegile guti…

Mundu guziko proletariook, ba(rka)tu!

Ministerio del Interior espainolak eta Ministere de l’Interieur frantsesak izen egokia dute euskaldunentzat, horrela jarraituz gero laster euskaldun guztiak “barrura” sartuko gaituztelako.

Amodioak problema demografikoak sortzen ditu. Batzutan, “bakar bat” falta denean, hiria despopulatu egiten da.

“Aita Santua Erroman dago,/ oso gizon seriyua…” (Txirrita)

Ematen du inor abertzalea denean, “a ber…” sarritan esaten duelako dela.

Mugatik pasatzen da, eta aduaneroek ezin diote paperik eskatu: behelainoa da.

Zer esan, pentsamendua lausotzen duen sofrimenduaz?

Bi hizkuntza ezagutzen dituena, beti “beste hizkuntzan” mintzatzen da.

Euskaldunen autodeterminazio asmoa delirantea dela dio ministro espainol batek. Eta egia da delirio hitzaren zentzu etimologikoan: deliratzea “ildotik irtetzea” da. Aspaldidanik irten nahi dugu euskaldun askok Espainiaren ildotik…

Nahi dutena esango dute, baina hemengo jainkoa dirua da.

Oraindik ere, emakumeak orduan eta makilatuagoak hainbat eta makilatuagoak.

Ekibokaziorik gabeko bizitza, bai bizitza ekibokatua!

“Ez jo eroritako pertsona, gogora ezank jaiki daitekeela…” (Groucho Marx)

Zer dio isiltzen denak, isiltzen denean?

Politika egitea, batzuetan, esaten dena ez egitea eta, besteetan, egiten dena ez esatea da.

Espainolen eta euskaldunen arteko elkartasunek ez dute gehienetan ondorio onik guretzat: espainolak ez dira ia inoiz euskaldun bihurtzen eta euskaldunek, ostera, espainol bihurtu behar izaten dugu.

Euskaldunak, bi milioi erdaldun eta 600.000 erdal-euskaldun gara.

Begiaren funtzioa ikustea da, baina ez da funtzio bakarra. Beste funtzio bat, esate baterako, ez ikustea da.

“Gartzelara erortzea euskaldun izatearen arriskuetako bat da…” (Marc Legasse)

Jendeak batak bestea hiltzen duenean gerla sasoia da. Jendeak batak besteari bizitzen uzten ez dionean bake sasoia da.